خاكستر خاكستر چهل پنجاه خانوار بيش نيست . تمام در كوه هستند . برجعلى كه مثل برج زهرمار باشد منزلى دارد كه گمرك و تذكره‌خانهء اينجا هم دو اطاق تحتانى اوست . بالاخانهء كثيف و سياه از خودش بدتر بود . جامه‌دان و ترك‌بند رخت‌خواب را در گمرك سرباز لخت كثيف افشار نگاه داشت . تذكره را هم دادم برد . بعد تقى با كليد رفته باز نموده نشان داد . لله الحمد اشياء گمركى نداشتيم و زود معاينه شده رد كردند . تخم‌مرغ و قدرى نان با تتمهء خيار ديروز همراه بود صرف شد . فنجان بزرگى هم برجعلى به تقليد ارسها چاى به ما داد ، به سلامتى امپراطور صرف شد . ساعت پنج دراز كشيده يك ساعت بيشتر خواب كردم . سه نفر زوار آمده بودند اهل خوى و چند سال است در باطوم مسكن دارند . يكى از آنها حكاك بود ، ديگرى بقال . نزد من آمدند به‌قدر چهل لغت روسى از آنها پرسيده نوشتم ، اگر لازم بشود گير نكنم . مىگفت روزى ده شاهى پول ايران در باطوم خرج من است كه در كمال راحتى گذران مىكنم . پنج سير ( يك گيروانكه ) نان آنجا سه كپك است ، گوشت پنج كپك . همه‌چيز فراوان و ارزان . سه سال بود آنجا رفته . گفتم چقدر الان پول دارى . جواب گفت دويست تومان همراه برداشته‌ام به جهت مخارج زيارت . لغتها را چند مرتبه خواندم تا روان شدم . ازبس خط ما بد است . گمركچى و گمرك گمركچى كه رئيس پستخانه و مفتش تذكره هم هست ديدن آمد . جوان و شيرازى الاصل بود . پدرش نزد مرحوم امين حضور و خودش پس از فوت او نزد مرحوم مبرور ركن الدوله مستخدم [ بوده ] ، پس از ارتحال ركن الدوله ساكن خراسان شده و جزء گمرك مىشود . ماهى چهل تومان شهريه دارد . از روزى كه گمرك ايران از اجاره به اداره رسيد بسيار توفير نموده است . چنانچه از چهار صد هزار تومان به شش هفت كرور رسيده . همين‌قدر هم يا كمتر بخور دارد . نوز بلژيكى وزير گمرك مسيو نوز بلژيكى است . وزارت پستخانه و بنائى و مسكوكات هم با اوست . يك سال است ادارهء صندوق دولتى كه در حقيقت ماليهء ايران باشد هم علاوه شده است . يك گفتگو و مرافعهء علما سر همين نوز است كه اين بلژيكى چرا بايد تمام